ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
165
زاد المسافرين ( فارسى )
جهت ظهور آثار قوت حرارت و آثار فناى رطوبت . علاجش مشكل است ، به علت آنكه حرارت قوت گرفته است و رطوبات بدن فانى شده ، هم تسكين حرارت و هم عوض رطوبتهاى رفته را آوردن مشكل است . و مرتبه سوم كه حرارت به منتها مرتبهء شدت رسيده است و افناى تمام رطوبتها كرده ، قابل علاج نيست ؛ به جهت اينكه در اين مرتبه ضعف قوتها و اعضاء به درجهء كمال ظهور رسيده و حرارت قوت گرفته و رطوبتها كه در بدن در اين مرتبه بر طرف شده ، رطوبتى چند است كه از ماده منى ابوين به هم رسيده بود و بدل آن را رسانيدن محال است ؛ مثل اينكه فتيلهء چراغ اگر بسوزد هرچند روغن بريزند آتش نمىگيرد و لهذا در اين صورت قابل علاج نيست . و حكم كردن به وجود اين تب هرگاه در مرتبه اول باشد و مسبوق به مرض ديگر نباشد ، بر جملهء اطبّا مشكل است ؛ زيرا كه از علامات چيزى كه دلالت كند بر وجود اين تب به نحوى كه در دو نوع ديگر تب مىباشد ، موجود نيست و اغلب اين است كه مريض خود را صاحب تب نمىداند . و هرگاه از انتقال تبهاى عفونى باشد ، در ابتدا حكم به انتقال كردن نيز مشكل است و بسيار شبيه است به تب لازم بلغمى . و هرگاه عرضى باشد كه از اورام احشاء به هم رسيده باشد نيز حكم به اينكه منجر به دق است مشكل است ؛ زيرا كه با وجود آن تبى كه عرض ورم احشاء است ، اين تب به هم رسيده . و چون ابتدا اين تب و اعراضش هنوز وضوحى ندارد و حكم به وجودش مشكل است و هرگاه مركب شود با تبى ديگر ، تشخيص مشكلتر است و وجهش ظاهر است . و در مرتبه دوم ، تشخيص آسان است به اعتبار ظهور علامت كه وضوح و ظهور تب است و ديگر لاغرى مفرط در بدن . و از اقوى علامات اين تب كه در مرتبه اولى نيز اين علامات است كه بعد از خوردن غذا در اين تب ، حرارت